Umowa na zastępstwo a ciąża

Umowa na zastępstwo a ciąża.

Teoria

Można powiedzieć, że umowa na zastępstwo jest rodzajem umowy o pracę na czas określony. To umowa zawierana w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy np. urlopu macierzyńskiego czy urlopu wychowawczego.

Od 22 lutego 2016 r. umowa na zastępstwo nie podlega już 3-dniowemu okresowi wypowiedzenia. Obecnie okres wypowiedzenia tej umowy zależny jest od zakładowego stażu pracy pracownika i wynosi:

a) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;

b) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;

c) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Umowa na zastępstwo ulega rozwiązaniu, gdy:

1. wraca osoba, którą zastępujemy,
2. ustaje stosunek pracy zastępowanej osoby,
3. jego usprawiedliwiona nieobecność zamieniła się w nieusprawiedliwioną nieobecność.

Co różni umowę na zastępstwo od umowy na czas określony? Można bez ograniczeń zawierać kolejne umowy między tymi samymi stronami na zastępstwo a umowa czy kilka umów mogą trwać dłużej niż 33 miesiące.

Więcej: umowa na czas określony a ciąża.

Ciąża

Do umów na zastępstwo nie ma zastosowania zasada, zgodnie z którą umowa, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. To oznacza, że umowa nie będzie przedłużona do dnia porodu tak jak umowy na czas określony jesli umowa na zastępstwo kończy się w sytuacjach opisanych wyżej.

Case study

PYTANIE: Jestem w 20 tygodniu ciąży. Osoba, którą zastępuje wraca miesiąc przed terminem mojego porodu. Czy pracodawca musi przedłużyć mi umowę do czasu porodu? Co z zasiłkiem macierzyńskim?

ODPOWIEDŹ: Pracodawca nie ma obowiązku przedłużenia umowy. Zasiłek macierzyński będzie przysługiwał zgodnie z określonymi zasadami o przyznawaniu zasiłku osobom bezrobotnym (tzw. kosiniakowe).

PYTANIE: Zastępuję osobę, która przebywa na urlopie wychowawczym. Czy jeśli ta osoba zdecyduje się wcześniej wrócić do pracy (w trakcie mojej ciąży), pracodawca ma obowiązek przedłużyć  mi umowę?

ODPOWIEDŹ: Umowa na zastępstwo kończy w momencie powrotu osoby zastępowanej. Ma to zastosowanie również do sytuacji w której, osoba zastępowana wcześniej wraca do pracy niż to deklarowała we wniosku o urlop wychowawczy. W związku z tym bez względu na wysokość (tydzień) ciąży, pracodawca nie przedłuża umowy na zastępstwo.

PYTANIE: Jestem w 6 tygodniu ciąży na umowie na zastępstwo. Czy pracodawca może rozwiązać wcześniej ze mną umowę?

ODPOWIEDŹ: Art. 177 § 1 Kodeksu przewiduje szczególną ochronę pracownicy w ciąży przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego. W tym przypadku co do zasady nie ma możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy na zastępstwo (poza pewnymi wyjątkami: rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy i gdy reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy; ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy; likwidacja stanowiska pracy). Należy jednak pamiętać, że umowa kończy się zawsze w momencie powrotu osoby zastępowanej do pracy.

PYTANIE: Jeżeli umowa na zastępstwo wygasa w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego, to czy pracodawca czy ja mam zgłosić się do ZUS w celu dalszej wypłaty zasiłku?

ODPOWIEDŹ: Pracodawca powinien dopełnić formalności.

PYTANIE: Czy mogę przebywać na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą i co w przypadku kiedy umowa na zastępstwo kończy się w trakcie trwania zwolnienia?

Zasiłek chorobowy za czas trwania zwolnienia lekarskiego w związku z ciążą (każdą niezdolnością) przysługuje także po ustaniu zatrudnienia. Zasiłek chorobowy przysługuje osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeśli niezdolność trwała bez przerwy przez co najmniej 30 dni i powstała:

1.  nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,
2.  nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

W związku z powyższym, jeśli są zachowane powyższe zasady, to pomimo tego, iż umowa skończyła się, zasiłek chorobowy będzie wypłacany do dnia porodu (jeśli zwolnienie będzie kontynuowane).

Kto nie otrzyma zasiłku chorobowego po ustaniu zarudnienia:

1. osoby mające ustalone prawo do emerytury bądź renty z tytułu niezdolności do pracy,
2. osoby uprawnione do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
3. osoby, które nie nabyły prawa do zasiłku w trakcie trwania ubezpieczenia z powodu nieprzepracowania wymaganego okresu wyczekiwania (30 dni),
4. osoby, u których ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłku chorobowego.

 

Podstawa prawna

1. Ustawa z 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami).
2. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z 25 czerwca 1999 r. (Dz.U. Nr 60, poz. 636) tj. z 7 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 372).

Kasia/matka prawnik

Designed by Freepik