Roczny urlop macierzyński (macierzyński i rodzicielski)

Roczny urlop macierzyński (macierzyński i rodzicielski). Roczny urlop (potocznie nazywany rocznym urlopem macierzyńskim) składa się z dwóch urlopów: urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego. O uprawnieniach mamy, która wraca po rocznej przerwie do pracy, przeczytasz TUTAJ.

Urlop macierzyński – trochę przepisów:

Art. 180 Kodeksu pracy [Urlop macierzyński; wymiar]

1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;

2) 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;

3) 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;

4) 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;

5) 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

1. Przed przewidywaną datą porodu możesz iść na urlop macierzyński. W takim wypadku przed porodem możesz wykorzystać maksymalnie 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Na ten przepis często powołują się lekarze, kiedy mija przewidywana data porodu i nie chcą wystawiać dalej zwolnień lekarskich. Gdy mija przewidywana data porodu, a rozwiązanie nie nastąpiło, opiekę nad Tobą przejmuje szpital. Wniosek o urlop macierzyński przed przewidywaną datą porodu powinien zawierać imię i nazwisko pracownicy oraz wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego. Do wniosku dołącza się również kopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego na zwykłym druku, określającego przewidywaną datę porodu (o nim więcej TUTAJ).
2. Jeśli nie korzystasz z urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, pierwszym dniem urlopu macierzyńskiego jest dzień porodu. Bez względu na godzinę porodu. Przepisy nie nakładają na kobietę obowiązku złożenia wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego. Sam fakt urodzenia dziecka powoduje jego rozpoczęcie. Należy jednak powiadomić pracodawcę o porodzie i donieść zaświadczenie lekarskie stwierdzające datę porodu (wydawane jeszcze w szpitalu). Najczęstszą praktyką jest jednak składanie wniosku (dostępny tutaj: wniosek o urlop macierzyński) razem z zaświadczeniem. Po odebraniu aktu urodzenia – jego kopię należy dostarczyć pracodawcy (oryginał do wglądu).
3. Po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni (nie wcześniej) urlopu macierzyńskiego masz prawo zrezygnować z pozostałej części urlopu, pod warunkiem że:
   1. pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik Tata;
   2. przez resztę macierzyńskiego osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania opieki przerwał działalność zarobkową;
   3. zachowasz ciągłość przekazania urlopu; ponadto jeśli Tata przejmuje urlop macierzyński, to przysługuje mu prawo do pobierania zasiłku macierzyńskiego. W przypadku, gdy po 14 (lub więcej) tygodniach rezygnujesz z dalszego urlopu macierzyńskiego na rzecz Taty dziecka, składasz pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy.
4. W razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej pracownica, która wykorzystała po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala. To niesamowicie ważna informacja dla tych Mam, których maluszki pozostają długi czas w szpitalu. Jeśli 8 tygodni po porodzie mija, a maluszek nadal w szpitalu (albo trafia tam po upływie 8 tygodni od narodzin), możesz przerwać urlop macierzyński i dokończyć go w terminie późniejszym – zaraz po wyjściu dziecka ze szpitala. Przerwanie tego urlopu następuje tylko i wyłącznie na wniosek samej zainteresowanej.
5. Mamie, która porzuca swoje dziecko lub umieszcza je w tzw. pieczy zastępczej czy innym zakładzie zgodnie z orzeczeniem sądu, kończy się urlop macierzyński po dniu, w którym porzuciła dziecko lub umieściła je w zakładzie (z zastrzeżeniem, iż nie może on trwać krócej niż 8 tygodni).
6. W trakcie trwania urlopu macierzyńskiego co do zasady nie można wypowiedzieć Ci umowy o pracę (chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy). Wyjątkiem jest również sytuacja, w której pracodawca ogłasza upadłość lub następuje likwidacja zakładu pracy. Te same zasady obejmują Tatę korzystającego z urlopu macierzyńskiego.
7. O umowie na czas określony, która kończy się w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego czy urlopu rodzicielskiego, przeczytasz TUTAJ.

Urlop rodzicielski – trochę przepisów:

Art. 182^1a Kodeksu pracy [Urlop rodzicielski; wymiar]

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do:

1)  32 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,

2) 34 tygodni – w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

1. Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom. Możecie zdecydować, że chcecie na nim przebywać równocześnie. W takim wypadku łączny wymiar urlopu rodzicielskiego nie może przekroczyć 32 tygodni. To oznacza, że możecie zdecydować, które z Was korzysta z urlopu, możecie podzielić się urlopem, a nawet być na nim jednocześnie.
2. Urlop rodzicielski udzielany jest jednorazowo albo w częściach (żadna z części nie może być krótsza niż 8 tygodni, z wyjątkiem pierwszej części, która w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie nie może być krótsza niż 6 tygodni oraz z wyjątkiem sytuacji, gdy pozostała do wykorzystania część urlopu rodzicielskiego jest krótsza niż 8 tygodni).
3. Urlop rodzicielski udzielany jest bezpośrednio po urlopie macierzyńskim albo zasiłku macierzyńskim odpowiadającym okresowi urlopu macierzyńskiego, maksymalnie w 4 częściach przypadających bezpośrednio po sobie.
4. Jako rodzice macie czas na wykorzystanie urlopu rodzicielskiego do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.
5. Decydując się na urlop rodzicielski w częściach, trzeba pamiętać, iż wtedy pomniejsza się liczba części przysługującego urlopu wychowawczego (np. jeśli wykorzystujesz jedną część urlopu rodzicielskiego – tym samym urlop wychowawczy pomniejsza się o jedną część – czyli można wziąć wtedy urlop wychowawczy nie w 5, a w 4 częściach; nie pomniejsza się wymiar, ale same części, na które można taki urlop podzielić).
6. Urlop rodzicielski jest udzielany na pisemny wniosek pracownika (dostępny tutaj: wniosek o urlop rodzicielski)  w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek.
7. Możesz złożyć wniosek o łączenie korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu. W takiej sytuacji wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części.
8. W trakcie trwania urlopu rodzicielskiego co do zasady nie można wypowiedzieć Ci umowy o pracę (chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy). Wyjątkiem jest również sytuacja, w której pracodawca ogłasza upadłość lub następuje likwidacja zakładu pracy. Te same zasady obejmują Tatę korzystającego z urlopu macierzyńskiego.

Kiedy złożyć wnioski?

100%, 80% czy 60%. Procentowa wysokość zasiłku macierzyńskiego jest ustalona przepisami i nie ma konieczności wnioskowania o nią.

80% przez rok

Jeśli planujesz wziąć roczny „urlop macierzyński” (tzn. 20 tygodni urlopu macierzyńskiego i 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego), należy złożyć oba wnioski (tj. o udzielenie urlopu macierzyńskiego i wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego) w ciągu 21 dni po porodzie. Tylko w tym terminie dostarczone dokumenty gwarantują otrzymanie 80% podstawy obliczenia zasiłku za cały okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego.

100% i 60%

Jeśli zaplanowałaś tylko urlop macierzyński (wniosek należy złożyć w ciągu 21 dni po porodzie), a decyzję o urlopie rodzicielskim odłożyłaś (wniosek należy złożyć najpóźniej na 21 dni przed rozpoczęciem tego urlopu) – będzie przysługiwało Ci 100% podstawy wymiaru za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, a za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu – 60% (z wyjątkiem pierwszych 6 tygodni, gdy wysokość podstawy wynosi 100%). Nie musisz składać żadnych dodatkowych oświadczeń u pracodawcy czy w ZUS. Warto pamiętać o tym, że aby zachować pełen wymiar urlopu rodzicielskiego, co najmniej 16 tygodni powinno przypadać bezpośrednio po zakończeniu korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Jak liczyć, kiedy kończą się urlopy i się nie pomylić? Serdecznie polecam najpopularniejszy kalkulator, który precyzyjnie obliczy za Ciebie terminy tutaj.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków z 8 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 2243);
2. Ustawa z 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zmianami);
3. Ustawa z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 1999 nr 60, poz. 636).

Powodzenia!

Katarzyna Łodygowska, matka prawnik 😊